Het Publiek Domein als Fundament

“Open is delen. Delen is Vermenigvuldigen. Delen doe je niet alleen.”

Open Nederland zet zich in voor het behoud en de versterking van het publiek domein. Wij geloven dat toegang tot onze gedeelde geschiedenis en cultuur geen gunst van de private sector is, maar een belangrijk fundament waarop onze samenleving rust.

Het intellectuele publiek domein bestaat uit de creaties die we kunnen gebruiken zonder dat we daarover hoeven na te denken. Hier zitten geen beperkingen op. Voor Open Nederland is een sterk, toegankelijk en gezond publiek domein essentieel voor een vrije en creatieve samenleving.

Open Nederland staat achter het Public Domain Manifesto en het Europeana Public Domain Charter. Ook wij stellen dat het publiek domein de regel moet zijn, en (auteursrechtelijke) beperkingen de uitzondering. Wanneer de initiële bescherming verloopt, of nooit heeft bestaan, behoort het werk aan ons allemaal. Wij moeten deze kunnen gebruiken zonder dat daarvoor toestemming nodig is van de maker, diens rechtsverkrijgenden of de overheid.

Het publiek domein verhoudt zich ook tot onze pijlers: open informatie, open kennis en open cultuur.

Publiek Domein bij het delen van Informatie

Informatie is de brandstof van onze kennissamenleving. Er zit dan ook geen beperking op het delen van feiten en ideeën. Data en overheidsinformatie die achter slot en grendel zitten dragen niet bij aan een inclusieve samenleving.

• Toegang: Informatie in het publiek domein garandeert dat iedereen —ongeacht mogelijkheden en positie— toegang heeft tot feiten. Dit is essentieel voor transparantie, burgerparticipatie en een vrije markt.
• Hergebruik: Publieke data en historische feiten moeten vrij herbruikbaar zijn. Beperkingen op het gebruik van informatie remmen innovatie, deelname aan de samenleving en journalistiek onderzoek.
• Publiek geld, publieke middelen: Wanneer we als samenleving betaald hebben voor de creatie van informatie en data, bijvoorbeeld bij de overheid of via onderzoeksgelden, dan behoren deze informatie en data tot ons allemaal.
• Geen nieuwe beperkingen: Wij verzetten ons tegen initiatieven die (overheids)informatie of feitelijke gegevens proberen te privatiseren, bijvoorbeeld via databankrechten of restrictieve gebruiksvoorwaarden.

Overheidsinformatie moet via open data actief aan het publiek domein worden toegevoegd. Open Nederland stelt dan ook dat het gebruik van een Creative Commons Publiek Domein Verklaring (CC0) de enige juiste manier is om data vrij te geven.

Publiek Domein bij het delen van Kennis

Kennis vormt de schouders van onze samenleving. Met kennis kijken we verder en kunnen we meer. Het publiek domein is een belangrijk deel van deze schouders.

• De grondstof voor creatie: Het publiek domein fungeert als ruw materiaal. Kennis die vrij is, kan worden vertaald, aangepast, samengevat en verbeterd zonder juridische onzekerheden.
• Innovatie, wetenschap en onderzoek: Vooruitgang stagneert als bestaande inzichten ontoegankelijk zijn. Het publiek domein zorgt ervoor dat onderzoekers, studenten en uitvinders vrijelijk kunnen bouwen op de ontdekkingen en gebeurtenissen van het verleden.

Open Nederland verzet zich actief tegen beperkingen die gelegd worden op publiek domein kennis. Denk hierbij aan restrictieve overeenkomsten of pogingen om sui generis beperkingen te introduceren.

Publiek Domein bij het delen van Cultuur

Cultuur is levend en veranderlijk; het is fluïde. Het publiek domein is de plek waar onze culturele productie samenkomt en waar nieuwe cultuur ontstaat door deze te remixen en er nieuwe interpretaties aan te geven.

• Digitaal is gelijk aan Analoog: Wij onderschrijven het kernprincipe van de Public Domain Charter en het Public Domain Manifesto: Wat in de analoge wereld in het publiek domein is, moet dat in de digitale wereld ook zijn. Bij het digitaliseren van een schilderij of manuscript mogen geen nieuwe beperkingen ontstaan. Niet vanuit de wet en niet door overeenkomsten. Een digitale reproductie van een publiek domein werk blijft publiek domein.
• Erfgoed is van ons allemaal: Musea, archieven en bibliotheken zijn de hoeders van ons erfgoed, niet de poortwachters ervan wanneer de rechten erop zijn verlopen. De samenleving heeft er veel baat bij om digitaal van dit erfgoed te kunnen genieten, het te downloaden en verder te gebruiken.
• Grond voor creativiteit: Niets menselijks ontstaat uit het niets. Alle creativiteit is gebaseerd op ervaringen en eerdere creatieve werken. Disney-films zijn gebaseerd op oude sprookjes, moderne memes op klassieke kunst. Creativiteit bloeit bij de gratie van een rijke publieke domein-collectie. Het beschermen van het publiek domein is het beschermen van toekomstige creativiteit.

We werken samen aan het publiek domein

Open Nederland promoot actief het publiek domein in Nederland. Wij zijn mede-organisator van de jaarlijkse Publiek Domeindag en organiseren jaarlijks een Publiek Domein Masterclass. Wanneer het publiek domein bedreigd wordt, zal Open Nederland in actie komen.