Wat is Open?
Open data en content mag vrijelijk worden gebruikt, aangepast en gedeeld - door iedereen, voor ieder doel.
Delen maakt ons allemaal beter. Delen is vermenigvuldigen.
Open is het delen van informatie.
Een Open Overheid maakt documenten en besluiten openbaar, zodat de overheid verantwoordelijkheid kan afleggen. Dit bouwt vertrouwen en zorgt voor betere besluiten. Ook data die door onderzoek of de overheid wordt verzameld (Open Data) wordt vrijgegeven. Dit stelt iedereen in staat om de cijfers te controleren, nieuwe analyses te maken of nieuwe apps en diensten te ontwikkelen op basis van betrouwbare feiten.
Open is het delen van kennis.
Het uitwisselen van kennis is wat ons mensen maakt. Toegang tot kennis zorgt voor economische ontwikkeling en bevordert sociale inclusie. Open Onderzoek en Open Access zorgen ervoor dat wetenschappelijk onderzoek, dat vaak met publiek geld is gefinancierd, niet verdwijnt achter betaalmuren. Iedereen – van geïnteresseerde tot professional – krijgt direct toegang. Daarnaast maakt Open Onderwijs leermiddelen gratis en makkelijk beschikbaar. Dit doorbreekt financiële barrières en zorgt ervoor dat kwaliteitskennis de hele wereld bereikt.
Open is het delen van cultuur.
Onze geschiedenis en creativiteit zijn te waardevol om opgesloten te zitten. Open GLAM (een term voor Galleries, Libraries, Archives, en Museums) is de belofte van culturele instellingen om hun collecties breed toegankelijk te stellen. Dit betekent dat je kunstwerken en erfgoed kunt inzien en hergebruiken. Dit zorgt voor nieuwe creatieve projecten en houdt ons cultureel erfgoed levend en toegankelijk voor iedereen, waar ook ter wereld.
Open is het delen van technologie.
In de techniek draait delen om samenwerking, houdbaarheid en veiligheid. Open Source is software waarvan de broncode voor iedereen in te zien is. Dit maakt technologie duurzamer en veiliger, omdat iedereen de code kan controleren en verbeteren. Open Design past dit toe op de fysieke wereld door ontwerpen vrij te geven. Hierdoor kunnen mensen zelf apparaten maken en repareren (“van consument naar maker”), wat leidt tot snellere innovatie.
Delen kan je niet alleen.
Delen doe je samen. Het zijn de Makers, de onderzoekers, de kunstenaars en de ambtenaren die hun werk onder open licenties vrijgeven. Mensen die open samenwerken, vaak vanuit een intrinsieke passie. Alleen door de actieve bijdragen van deze individuen uit alle sectoren kunnen we de beloftes van Open waarmaken.
De Domeinen
Leden van de Vereniging Open Nederland werken samen aan openheid in diverse specifieke sectoren:
#Makers#Open Access#Open Data#Open Design#Open GLAM#Open Onderwijs#Open Onderzoek#Open Overheid#Open Source#Open Zorg
Verken het netwerk
Professional
Organisatie
Platform
Initiatief
Thema
Verbinder
Manifesten, verklaringen en aanbevelingen
Wij bouwen voort op internationale principes, manifesten en verklaringen die de standaarden definiëren voor een open samenleving. Open Nederland onderschrijft en promoot onderstaande initiatieven:
2002
De Budapest Open Access Initiative uit 2002 is de grondleggende verklaring voor de wereldwijde Open Access-beweging. Het definieert ‘Open Access’ als de vrije beschikbaarheid van wetenschappelijke literatuur op het publieke...
2003
De Berlin Declaration (2003) bouwt voort op het BOAI en is ondertekend door honderden toonaangevende onderzoeksinstellingen en universiteiten wereldwijd. De verklaring verbreedt de scope van open access naar cultureel erfgoed...
2006
“Open data en content kunnen vrij worden gebruikt, aangepast en gedeeld door iedereen voor elk doel”
2006
De Open Source Definition, beheerd door het Open Source Initiative, stelt de tien criteria vast waaraan softwarelicenties moeten voldoen om als ‘Open Source’ te worden bestempeld. De definitie garandeert niet...
2007
De Cape Town Open Education Declaration (2007) is een belangrijk manifest voor de Open Onderwijs-beweging en pleit voor het vrij beschikbaar stellen van leermaterialen (Open Educational Resources of OER). De...
2011
Het Open Government Partnership (OGP) is een wereldwijd samenwerkingsverband dat overheden en maatschappelijke organisaties verenigt om transparantie, publieke verantwoording en burgerparticipatie te bevorderen. Het initiatief is gebaseerd op de Open...
2011
Het Europeana Publiek Domein Handvest is een essentieel beleidsdocument dat tot doel heeft de status van cultureel erfgoed uit het publiek domein te beschermen en te waarborgen in het digitale...
2011
Het Publiek Domein Manifest definieert het publiek domein als een essentiële bron van informatie en cultuur die vrij is van beperkingen door auteursrecht, omdat de bescherming is verlopen of omdat...
2015
De International Open Data Charter is een set principes om overheidsdata standaard open te stellen (“Open by Default”). De charter stelt dat data niet alleen openbaar moeten zijn, maar ook...
2016
De FAIR-principes (Vindbaar, Toegankelijk, Interoperabel en Herbruikbaar) zijn richtlijnen voor het beheer van wetenschappelijke data, gericht op het optimaliseren van de herbruikbaarheid van digitale activa, zowel voor mensen als machines,...
2017
De Openbare Licentie van de Europese Unie (EUPL) is de eerste meertalige (23 EU-talen) Open Source Software (OSS) licentie, ontwikkeld door de Europese Commissie om software die door overheidsinstellingen wordt...
2018
Het Manifest Digitaal Erfgoed roept ondertekenden op om hun erfgoedcollecties open en verbonden aan te bieden. Met het Manifest Netwerk Digitaal Erfgoed wordt de gebruiker centraal gesteld. Iedereen moet kunnen...
2019
De CARE-principes (Collectief Voordeel, Autoriteit om te Controleren, Verantwoordelijkheid, Ethiek) vullen FAIR aan door een mens- en doelgerichte focus te leggen op data-governance, met name voor inheemse data, om te...
2019
Open Educational Resources (OER) zijn leer-, onderwijs- en onderzoeks materialen in elk formaat en medium die zich in het publieke domein bevinden of onder copyright vallen en zijn vrijgegeven onder...
2021
De UNESCO-aanbeveling voor Open Science biedt een internationaal overeengekomen definitie, evenals een reeks gedeelde waarden en leidende principes voor open science. Het identificeert ook een reeks acties die bevorderlijk zijn...
2024
De Barcelona Declaration on Open Research Information is een internationaal initiatief dat oproept om onderzoeksinformatie – zoals metadata over publicaties, financiering en onderzoeksdata – zoveel mogelijk open beschikbaar te stellen....
2024
De Standaard voor Publieke Code is een set criteria ontwikkeld door de Foundation for Public Code, en in Nederland gepromoot door Code for NL, om publieke organisaties te begeleiden bij...
2025
De Open Heritage Statement is een wereldwijde oproep tot actie, geïnitieerd door de TAROCH-coalitie onder leiding van Creative Commons, om eerlijke en onbelemmerde toegang tot cultureel erfgoed in het publiek...
In Nederland wordt veel open materiaal gepubliceerd en samengewerkt aan open materialen. Dit zijn de voornaamste platformen:
2004
• Community
De Nederlandse tak van de wereldwijde ‘Wikipedia voor kaarten’. Een actieve community van vrijwilligers (mappers) die de kaart van Nederland actueel houdt. De data is voor iedereen vrij te gebruiken...
2006
• Vereniging
De Nederlandse tak van de wereldwijde Wikimedia-beweging. Zij ondersteunen de vrijwilligers die werken aan Wikipedia, Wikimedia Commons en Wikidata. De vereniging faciliteert projecten en evenementen (zoals ‘Wiki Loves Monuments’ en...
2008
• Platform
Een in Amsterdam gevestigd muziekplatform dat muzikanten verbindt met mediapartijen en bedrijven, gebaseerd op het ‘all rights included’ model en Creative Commons. Tribe of Noise biedt een alternatief voor traditionele...
2009
• Platform
Een open mediaplatform dat toegang biedt tot audiovisuele collecties die eenvoudig hergebruikt kunnen worden. Het bevat duizenden historische video’s (o.a. Polygoonjournaals) die onder open licenties beschikbaar zijn voor remixen, onderwijs...
2009
Wikiwijs ondersteunt leraren bij het vinden, gebruiken, delen en samen ontwikkelen van open leermateriaal. We verzamelen kwalitatief en bruikbaar lesmateriaal op één plek, zodat leraren kunnen bouwen op elkaars kennis...
2010
• Bibliotheek
OAPEN (Open Access Publishing in European Networks), gevestigd in Den Haag, is een stichting die zich inzet voor open access voor academische boeken. Ze beheren een groeiende collectie van vrij...
2010
• Studio
Kenney Vleugels is een wereldwijd begrip onder game-ontwikkelaars. Vanuit Nederland creëert en publiceert hij duizenden ‘game assets’ (2D sprites, 3D modellen, audio en UI) onder de CC0-licentie (Publiek Domein). Zijn...
2011
• Platform
Het centrale portaal voor open overheidsdata in Nederland. Overheidsorganisaties publiceren hier hun beschikbare open datasets, zodat burgers, bedrijven en onderzoekers deze vrij kunnen hergebruiken. Gebruikers kunnen hier ook verzoeken indienen...
2011
• Platform
Opendiensten.nl geeft een overzicht voor open & gratis publiek toegankelijke SaaS omgevingen voor community organisatie. Het geeft je de alternatieven om digitaal onafhankelijker te worden van big tech en closed...
2011
• Stichting
Stichting VO-content ondersteunt scholen bij het gebruik van open leermateriaal. Bekend van de ‘Stercollecties’: complete, curriculumdekkende en open leerlijnen die docenten naar eigen inzicht kunnen aanpassen en inzetten in de...
2013
• Platform
PDOK is de centrale voorziening voor het ontsluiten van geodatasets van de Nederlandse overheid. Het biedt actuele en betrouwbare geo-informatie (zoals kaarten, luchtfoto’s en kadastrale gegevens) via dataservices en API’s...
2013
• Community
De Nederlandse community van open source ontwikkelaars en ontwerpers die werken aan een open en eerlijke digitale overheid. Ze organiseren hackathons en projecten waar burgers en overheid samenwerken aan maatschappelijke...
2018
• Platform
Een initiatief van het Netherlands eScience Center om onderzoekssoftware zichtbaar en toegankelijk te maken. Het platform helpt onderzoekers en research software engineers (RSE’s) hun open source tools te publiceren, zodat...
2021
• Platform
Het platform voor digitale open leermaterialen voor het hoger onderwijs in Nederland. Edusources maakt onderwijsmateriaal van hogescholen en universiteiten zichtbaar en deelbaar, waardoor docenten en studenten toegang krijgen tot een...
2021
• Platform
Een laagdrempelig platform voor Nederlandse wetenschappelijke tijdschriften die ‘Diamond Open Access’ willen publiceren. Het biedt onafhankelijke tijdschriften de infrastructuur om publicaties gratis aan te bieden aan lezers, zonder kosten voor...
2023
• Platform
Dit portaal geeft toegang tot open access publicaties, datasets en onderzoeksprojecten van Nederlandse universiteiten en onderzoeksinstellingen, geaggregeerd binnen de Europese OpenAIRE infrastructuur.
Ontbreekt er een initiatief of platform?
Zijn er manifesten, beleidsposities, verklaringen, platformen die essentieel zijn voor Open in Nederland, maar in dit overzicht ontbreken?
Neem contact met ons op of maak direct een issue aan op GitHub.